De bevindingen uit dit onderzoek laten zien dat leerkrachten al veel in huis hebben, maar dat er ook duidelijke hiaten zijn. De volgende aanbevelingen zijn gericht aan de school en zijn bedoeld als concrete handvatten om de begeleiding van nieuwkomerskleuters te versterken. Niet als kritiek, maar als kans.
Gestructureerde intake
De Wet passend onderwijs verplicht scholen sinds 2014 om leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben een passende onderwijsplek te bieden, ook wanneer de benodigde expertise binnen de eigen school ontbreekt (Inspectie van het Onderwijs, 2017). Voor kleine dorpsscholen die steeds vaker nieuwkomerskleuters ontvangen zonder beschikking over specifieke NT2-expertise, maakt dit de uitdaging des te groter. Een vast intakeformulier en een voorbereidend overleg met de groepsleerkracht, IB-er en ouders vóór de eerste schooldag geeft iedereen een betere uitgangspositie. Zo weet de leerkracht wie het kind is, wat het heeft meegemaakt, kan er een inschatting worden gemaakt van het ontwikkelingsniveau en vooral: Wat heeft hij/ zij nodig op cognitief en sociaal vlak?
Schoolvisie
Leerkrachten werken nu te vaak op eigen initiatief, waardoor de aanpak rondom nieuwkomerskleuters persoonsafhankelijk blijft. Wanneer een ervaren leerkracht de school verlaat of uitvalt, verdwijnt daarmee ook de opgebouwde kennis. Een gedeelde schoollijn voorkomt dit. Dit hoeft niet ingewikkeld te zijn: een gezamenlijk document met afgesproken werkwijzen, beschikbare middelen en contactpersonen voor externe ondersteuning is al een grote stap. Denk aan afspraken over het intakegesprek, de inzet van visuele ondersteuning en de samenwerking met ouders. Door dit schoolbreed vast te leggen en regelmatig te bespreken in teamoverleg, wordt kennis collectief in plaats van individueel, en kan de school als geheel sterker inspelen op de behoeften van nieuwkomerskleuters.
Scholing
Er is behoefte aan kennis over NT2-onderwijs, over trauma's die nieuwkomers kunnen hebben opgedaan en over effectieve benaderingswijzen. Een teamscholing of studiedag specifiek gericht op nieuwkomerskleuters sluit aan bij de behoeften die leerkrachten benoemen. Bijvoorbeeld de cursus NT2 Taalonderwijs aan nieuwkomers van de CED-Groep is hiervoor een concrete optie: de cursus is specifiek gericht op leerkrachten die enkele nieuwkomers in de klas hebben en nog weinig ervaring hebben met NT2-onderwijs. De cursus kan vanaf acht deelnemers als teamtraining op school zelf worden aangeboden (CED-Groep, z.d.). Dit maakt het laagdrempelig en direct toepasbaar in de eigen praktijk.
Ondersteuning
Een leerkracht met nog dertig andere kleuters in de groep kan niet altijd bieden wat een nieuwkomerskleuter nodig heeft. De werkdruk is hoog en de aandacht moet verdeeld worden over de hele groep, waardoor individuele begeleiding onder druk komt te staan. Extra handen in de klas maken het verschil. Denk aan een onderwijsassistent die gericht met de nieuwkomerskleuters aan de slag gaat tijdens spel, werkmomenten of kringactiviteiten. Voor kleine dorpsscholen zonder NT2-coördinator is het bovendien de moeite waard om contact te zoeken met het samenwerkingsverband, dat mogelijk extra ondersteuning of begeleiding kan bieden vanuit passend onderwijs (Cedin, z.d).
Bundel kennis en kracht
Leerkrachten doen al veel goed: visuele ondersteuning, routines, pre-teaching, de thuistaal inzetten. Maak dit zichtbaar en deel het met elkaar. Wat de een heeft uitgevonden, hoeft de ander niet opnieuw te ontdekken. Één kleuterjuf verwoordde het treffend: ze had ooit een map gemaakt met geoefende woorden, thema's en dagelijkse begrippen. 'Een kapstok' waaraan je dingen kunt ophangen, met plaatjes erbij en iets om mee naar huis te geven voor ouders. Dat werkte goed, maar ze stopte ermee door tijdgebrek. Een schoolbreed gedeeld naslagwerk in die trant, zou leerkrachten houvast geven én ouders betrekken bij de taalontwikkeling thuis.
Waarborg kennis en materiaal
Volgend schooljaar verdwijnt de taalklas. Juist nu er steeds meer nieuwkomers instromen, verdwijnt daarmee een belangrijke schakel: extra tijd, extra handen en een collega om op te sparren. Het is belangrijk dat de school dit niet zomaar laat gebeuren zonder alternatief. De kennis en werkwijzen die in de taalklas zijn opgebouwd moeten geborgd worden, zodat het vertrek van die ondersteuning niet betekent dat leerkrachten er volledig alleen voor komen te staan. Het advies is om werkwijzen op te nemen in de bijlagen van het beleid waar momenteel aan gewerkt wordt.
Bronnen
CED-Groep. (z.d.). NT2 taalonderwijs aan nieuwkomers (po) Geraadpleegd op 3 juni 2026 van https://www.cedgroep.nl/cursussen/nt2-taalonderwijs-aan-nieuwkomers
Cedin. (z.d.). Coördinator NT2. geraadpleegd op 3 juni 2026 van https://cedinonderwijs.nl/cursus/coordinator-nt2/
Inspectie van het Onderwijs. (2017, 3 november). Toelating en zorgplicht. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwijssectoren/speciaal-onderwijs/wet-en-regelgeving/garantie-toegang-tot-onderwijs
Maak jouw eigen website met JouwWeb