Dit onderzoek richtte zich op de vraag welke uitdagingen leerkrachten ervaren bij het begeleiden van nieuwkomerskleuters in groep 1/2, en welke aanpakken zij als effectief ervaren. Op basis van de interviews met leerkrachten, het focusgroepgesprek, de interviews met kleuters en het logboek, komt een samenhangend beeld naar voren.

Leerkrachten ervaren de begeleiding van nieuwkomerskleuters vaak als complex. De grootste knelpunten liggen op drie vlakken. Cognitief is het lastig om instructies toegankelijk te maken en aan te sluiten bij het niveau van het kind, zeker bij abstracte taal- en rekenbegrippen. Sociaal-emotioneel vraagt het gebrek aan achtergrondinfo over wat een kind heeft meegemaakt om voorzichtigheid en geduld te bieden. Cultureel zijn ouderbetrokkenheid en communicatie met ouders uitdagend: de taalbarrière, culturele verschillen in wat men wel of niet deelt en het ontbreken van een vertrouwensband maken het contact moeizaam.

Tegelijk laten de resultaten zien dat leerkrachten al veel in huis hebben. Visuele ondersteuning, routines, pre-teaching, nabijheid en het inzetten van de thuistaal zijn strategieën die in de praktijk werken en door meerdere leerkrachten onafhankelijk van elkaar worden benoemd. De kleuters zelf bevestigen dit beeld: zij voelen zich over het algemeen veilig en welkom op school, en begrijpen meer dan ze op het eerste gezicht lijken te laten zien.

Wat ontbreekt, is de verbindende laag: een gestructureerde intake bij instroom, gedeeld schoolbeleid en ruimte om als team van elkaar te leren. Daarnaast is er een duidelijke behoefte aan gerichte scholing over NT2-onderwijs. Over trauma's die deze kinderen kunnen hebben meegemaakt en over de juiste benaderingswijze. Leerkrachten stellen zichzelf de vraag: Wat kunnen we nog meer doen? Die vraag verdient een antwoord op schoolniveau, niet alleen in de individuele klas.

Tot slot is er een praktisch maar urgent knelpunt: tijd. Een leerkracht met nog +- 30 andere kleuters in de groep kan simpelweg niet bieden wat een nieuwkomerskleuter soms nodig heeft. De extra aandacht, begeleiding en nabijheid die deze kinderen vragen, staan onder druk zolang er geen extra handen of structurele ondersteuning beschikbaar is. Zolang de begeleiding van nieuwkomerskleuters afhankelijk blijft van de individuele leerkracht, blijft het een kwetsbaar proces.

"Iedereen vind het wiel opnieuw uit. We moeten een duidelijke lijn hebben: als je een nieuwkomer hebt, dit zijn de middelen en werkwijzen die je kunt gebruiken."

IB-er Mariël

"Je voelt je heel erg onthand, omdat je met taal niets kunt. Je kunt wel met mimiek laten zien wat goed of niet goed is, maar een gesprek voeren lukt gewoon niet." 

juf Heidi

"Dingen alleen zeggen, zonder beweging of context, dat werkt niet. Die vanzelfsprekendheid die ik heb, dat klopt gewoon niet." 

juf Inge

"Wat ik eigenlijk het liefst zou willen, is een soort basisboek of leidraad. Gewoon een kapstok waaraan je dingen kunt ophangen."

juf Christine 

"Ik heb elke keer het gevoel dat ik ze tekort doe, er is meer tijd en aandacht nodig voor deze kinderen." 

juf Stefanie

 

"Je dendert door met de klas, terwijl nieuwkomers daarin achterblijven. Het gat wordt steeds groter."

juf Aoifa